Veelgestelde vragen over Madeira

Er is geen echt laagseizoen: Funchal blijft 's winters rond 19-21 °C en 's zomers rond 24-26 °C. Voor wandelen zijn april tot oktober het droogst, vooral in het noorden waar het vaker regent. Voor bloemen valt de Festa da Flor twee weken na Pasen, en voor walvissen en dolfijnen maakt de maand nauwelijks verschil. Rond de jaarwisseling is het hoogseizoen met de hoogste prijzen, niet het beste weer.

Reken op minstens 7 dagen om Funchal, de noordkust, de hoogvlakte en minstens één grote levada te combineren zonder te haasten. Met 10 tot 12 dagen kun je er ook een uitstap naar Porto Santo bij nemen, inclusief een overnachting op het eiland. Wie in 4 of 5 dagen komt, ziet realistisch alleen Funchal en één of twee excursies met de auto.

Voor het noorden en de bergen wel: het openbaar vervoer komt daar nauwelijks. De VR1 loopt via tunnels langs de zuidkust en maakt trajecten als Funchal-Machico of Funchal-Ribeira Brava snel, maar buiten die weg zijn de wegen smal en steil, met hellingen van soms meer dan 20%. Kies liever een kleine auto dan een grote, en verwacht een handgeschakelde bak als standaard. Parkeren in Funchal is lastig en kost geld.

Vanuit de meeste Europese steden vlieg je rechtstreeks naar de luchthaven Cristiano Ronaldo (FNC) bij Santa Cruz, meestal in 3 tot 4 uur. Vanaf Lissabon is het nog eens ongeveer 1 uur 30 tot 1 uur 45 extra. Er zijn geen intercontinentale rechtstreekse vluchten; van buiten Europa stap je over via Lissabon, Porto of een ander Europees knooppunt.

De luchthaven staat bekend om zijwind, en de landingsbaan rust sinds 2000 deels op een platform van bijna 180 pijlers boven zee. Piloten die er vliegen zijn er specifiek voor gecertificeerd. Uitwijken naar Porto Santo of Las Palmas komt voor, vooral in de wintermaanden bij stevige wind. Het is geen dagelijkse gebeurtenis, maar wel iets om rekening mee te houden bij een strakke aansluiting.

Horários do Funchal dekt de stad en de nabije kust, SAM rijdt naar het oosten, Rodoeste naar het westen en EACL naar het noorden. Daarmee bereik je de grotere plaatsen als Machico, Câmara de Lobos of Porto Moniz prima. Voor het vertrekpunt van de meeste levadas en bergpaden werkt het slecht: diensten zijn schaars en sluiten zelden aan op wandelstarttijden.

Sinds 1 augustus 2021 zijn de officiële PR-routes betaald, ongeveer 3 euro per persoon, per route en per dag. Je reserveert vooraf online via simplifica.madeira.gov.pt en toont het bewijs bij controle onderweg. Dit wordt in veel reisgidsen nog vergeten, terwijl het het budget van een wandelweek wel degelijk verandert.

Een levada volgt een hoogtelijn en is daardoor bijna vlak, maar dat maakt de route niet automatisch makkelijk. De paden zijn smal, vaak vochtig, dikwijls zonder leuning boven een steile afgrond, en soms lopen ze door onverlichte tunnels. Vlak betekent hier niet zonder risico, en dat verschil wordt in de praktijk vaak onderschat.

De Levada das 25 Fontes bij Rabaçal geldt als de klassieker: een shuttle vanaf de parkeerplaats is verplicht, want de toegangsweg is gesloten voor auto's. Wie liever weinig moeite doet voor veel uitzicht, kiest de Levada dos Balcões vanaf Ribeiro Frio, kort en gemakkelijk, met een van de beste zichten op het bergmassief. Voor een langere tocht met tunnels en een lantaarn nodig is er de Levada do Caldeirão Verde vanaf de Queimadas.

Het is het meest verkochte uitstapje van het eiland: vertrek uit Funchal rond 4 tot 5 uur 's ochtends, aankomst op 1 818 meter vaak boven een zee van wolken. In de winter ligt de temperatuur boven vroeg in de ochtend rond het vriespunt, terwijl het beneden 18 °C kan zijn, dus warme kleding is nodig. Bij bewolkt of regenachtig weer valt er weinig te zien, dus check de voorspelling vooraf.

Ja, paden sluiten na zware regen en bij aardverschuivingen, wat op Madeira geregeld voorkomt. Check de status vooraf op de site van het IFCN, het instituut dat de bosgebieden en paden beheert. Dit geldt zeker voor routes met tunnels of smalle randen boven een afgrond, zoals de PR1 tussen Pico do Arieiro en Pico Ruivo.

Stevige schoenen met grip zijn onmisbaar, want paden zijn vaak nat en glad langs het water van de levada. Voor tunnels zoals bij de Levada do Caldeirão Verde is een hoofdlamp nodig, en een regenlaag hoort altijd in de rugzak. Op open routes zonder schaduw, zoals de Ponta de São Lourenço, is voldoende water meenemen belangrijker dan op de meeste beboste levadas.

Grotendeels niet in de klassieke zin: het strand van Machico bestaat uit geïmporteerd zand sinds 2008, en Seixal heeft een strand van zwart vulkanisch zand. Wie negen kilometer aaneengesloten gouden zand wil, gaat naar Porto Santo, het enige eiland van de archipel met een natuurlijk zandstrand van die omvang. Op Madeira zelf zijn natuurlijke zwembaden in lavarots vaker de norm dan een strand.

Porto Moniz heeft twee delen: de aangelegde, betaalde baden met kleedruimtes, en de vrij toegankelijke natuurlijke baden in de lava, die ruwer aanvoelen. Seixal heeft eigen natuurlijke zwembaden aan een strand van zwart zand. Bij hoge golfslag uit het noorden, vooral 's winters, sluiten beide plekken regelmatig voor de veiligheid.

Tochten vertrekken het hele jaar door vanuit Funchal, Calheta en Caniçal, dus er is geen vast seizoen. In de wateren rond de archipel komen zo'n twintig walvisachtigen voor, waaronder de Atlantische gevlekte dolfijn, de tuimelaar, de potvis en de brydewalvis. Welke soort je die dag ziet, is nooit gegarandeerd, en serieuze aanbieders houden zich aan een benaderingscode.

De veerboot van Porto Santo Line doet er vanuit Funchal ongeveer 2 uur 15 over, met één tot twee afvaarten per dag afhankelijk van het seizoen, en valt 's winters regelmatig uit door hoge golfslag. Het vliegtuig is een alternatief van 15 minuten. Een dagtrip is mogelijk, maar een overnachting geeft meer tijd op het negen kilometer lange strand zonder tijdsdruk.

Nee, de mist rond de eeuwenoude til-bomen (Ocotea foetens) van Fanal is niet gegarandeerd op enige gegeven dag. Zonder mist is Fanal vooral een winderig weideveld op de Paúl da Serra, het enige plateau van het eiland op zo'n 1 400 meter. De kans op mist is groter bij vochtig weer, maar een vaste garantie bestaat niet.

Het zijn manden van wilgentenen op houten glijders, sinds 1850 voortgeduwd door twee carreiros in het wit met strohoed. De rit gaat over zo'n 2 kilometer bergafwaarts tot Livramento en duurt enkele minuten, tegen betaling per rit. Het is geen vervoermiddel naar Funchal: de afdaling stopt halverwege, en vandaar moet je met taxi of bus verder.

Ja, en dat is een van de nuttigste dingen om te weten voor je planning. Het zuiden is doorgaans zonnig en droog, het noorden groener en vochtiger, en de bergtoppen steken vaak boven de wolken uit, alle drie op dezelfde dag. Wie 's ochtends regen ziet in het noorden, kan vaak gewoon naar het zuiden rijden voor zon.

Zeker voor de kust: Funchal blijft rond 19-21 °C, en kustwandelingen, walvistochten en musea zijn gewoon mogelijk. Op de hoogvlakte en de toppen kan het koud zijn en kan sneeuw of mist wandelroutes tijdelijk sluiten. Rond de jaarwisseling is het bovendien het drukste en duurste moment van het jaar, ondanks het winterseizoen.

Het vuurwerk boven de baai van Funchal haalde in 2006 het Guinness-record voor het grootste vuurwerk ter wereld, en trekt sindsdien veel bezoekers rond de jaarwisseling. Hotels verdubbelen dan vaak hun prijzen en verplichten een minimumverblijf van meerdere nachten. Het is feitelijk het echte hoogseizoen van het eiland, meer dan de zomer.

Reken op zo'n 150 tot 200 euro per persoon per dag voor een middenklasse verblijf inclusief huurauto, gebaseerd op een combinatie van accommodatie, maaltijden en autohuur. Madeira is over het geheel goedkoper dan de Canarische Eilanden en het Portugese vasteland aan tafel, maar autohuur in het hoogseizoen kan er juist duurder uitvallen. Excursies zoals walvistochten of georganiseerde wandelingen komen daar los bovenop.

De munt is de euro, en kaarten worden in Funchal en de meeste restaurants en winkels breed geaccepteerd. In kleinere dorpen, op markten, bij de rijsleeën van Monte of bij sommige parkeerautomaten is contant geld toch handig. Neem daarom altijd wat contant geld mee buiten de stad.

Fooi is niet verplicht, zoals in de rest van Portugal. Afronden naar boven of 5 tot 10% achterlaten bij goede service in een restaurant wordt gewaardeerd, maar niemand verwacht het zoals in de Verenigde Staten. In taxi's en bij kleinere diensten volstaat afronden.

In Funchal en het grootste deel van het eiland is het leidingwater drinkbaar, dankzij het gemeentelijk waterleidingnet. In afgelegen berggebieden of bij oude schuilhutten langs de levadas is voorzichtigheid met bronwater wel op zijn plaats. Voor een normale reis door de stad en de dorpen is gewoon kraanwater geen probleem.

De voertaal is Portugees. In Funchal, in hotels en in restaurants die op toeristen gericht zijn, kom je met Engels ver, mede dankzij de lange geschiedenis van Britse bezoekers op het eiland. In bushaltes, kleine dorpswinkels of bij oudere bewoners op het platteland is dat minder vanzelfsprekend.

Madeira gebruikt de Europese standaard: stekkertype C en F, op 230 volt. Reizigers uit het Verenigd Koninkrijk of de Verenigde Staten hebben dus een adapter nodig, terwijl bezoekers uit continentaal Europa hun eigen stekkers gewoon kunnen gebruiken.

Criminaliteit tegen toeristen is er weinig een issue; het echte risico zit elders. De smalle, steile bergwegen vragen oplettend rijden, de zee kan door plotselinge golfslag gevaarlijker zijn dan ze lijkt, en wandelpaden hebben soms geen leuning boven een afgrond of lopen door onverlichte tunnels. Die drie zijn de aandachtspunten, niet diefstal of geweld.

Veel activiteiten werken goed met kinderen: de rijsleeën van Monte, het aquarium, de botanische tuin en korte, makkelijke levadas zoals die naar de Balcões. Lange bergtochten zoals de PR1 tussen Pico do Arieiro en Pico Ruivo zijn dat niet, met smalle paden zonder leuning boven diepe afgronden. Kies dus per activiteit, niet voor het hele eiland in één keer.

De Atlantische golfslag kan behoorlijk oplopen, vooral in de winter, en dat merk je zowel op de veerboot naar Porto Santo als tijdens walvistochten. Ochtendtochten zijn doorgaans rustiger dan latere uitvaarten. Wie gevoelig is voor zeeziekte doet er goed aan vooraf medicatie te nemen, in plaats van erop te gokken.

Madeira is groener, vulkanisch en bergachtiger, met een netwerk van levadas dat op de Canarische Eilanden geen equivalent heeft. Voor uitgestrekte zandstranden ben je op de Canarische Eilanden beter af; Madeira zelf heeft die vooral op Porto Santo. Beide zijn eigen bestemmingen met een ander soort vakantie, geen betere of slechtere versie van elkaar.

Het zuiden, rond Funchal, biedt meer zon, restaurants en een snelle verbinding via de VR1 naar de rest van het eiland. Het noorden ligt dichter bij de levadas en de natuur, maar is vochtiger en heeft minder voorzieningen. De keuze hangt af van of de reis draait om stad en strandleven of om wandelen en natuur.